Bài báo này do chúng tôi dịch lại của tác giả Kay Johnson, đăng trên tạp chí Time viết về tình trạng sử dụng nhiên liệu than ở nước ta hiện nay, và tại sao chúng ta còn phụ thuộc quá nhiều vào nguồn nhiên liệu gây ô nhiễm này. Bản tiếng Anh ở đây.
Một nhà máy điện ở ngoại thành Hà Nội — Hình của Julian Abram Wainwright
Ông Đào Duy Đăng nhớ lại cái đêm năm 1963, khi những ánh đèn điện bừng sáng ở Uông Bí. “Người dân đã rất vui mừng”, ông chủ quán nước 70 tuổi này đang nhớ lại không khí hân hoan xuyên suốt thị xã miền Bắc Việt Nam này sau khi một trong những nhà máy nhiệt điện than đầu tiên của đất nước bắt đầu vận hành. “Cả đời họ ước mong được có điện.” Nhưng mọi sự diễn ra không như họ mong ước. Không bao lâu sau khi nhà máy đó hoạt động, vợ của ông Đăng bắt đầu mắc chứng ho vì khói đen dày đặc thải ra từ nhà máy bay ra khắp thị xã. Con cái của họ gần như bị mắc chứng chảy mũi kinh niên, và người dân sống gần đó liên tục phản ánh về những vấn đề sức khỏe khác. Khi chính phủ Việt Nam tuyên bố kế hoạch xây dựng nhà máy nhiệt điện than thứ hai vào năm 2005, không ai còn thấy vui mừng nữa. “Người dân đã rất bức xúc”, ông Đăng nói.
Không chỉ có người dân tại Uông Bí gặp phải cảnh tiến thoái lưỡng nan này. Trên khắp Việt Nam — thực ra là ở hầu hết các nước đang phát triển — nhu cầu sử dụng nguồn điện rẻ gia tăng nhanh. Nhưng vì những nước này lựa chọn nguồn than phong phú để làm nguyên liệu sản xuất năng lượng, rất nhiều những lo ngại về một hiểm hoạ môi trường đang lớn dần lên. Trong khi cả thế giới đang chiến đấu để chống lại nóng lên toàn cầu, thì Việt Nam lại cho xây dựng mới 8 nhà máy điện đốt than trong vòng 5 năm qua và dự định đạt hơn 12 nhà máy cho đến năm 2012. Năm ngoái, năng lượng tạo ra từ than đá chỉ đóng góp 19% vào tổng sản lượng quốc gia, còn lại hầu hết dựa vào thủy điện và nhiệt điện khí đốt với khí thải thấp. Đến năm 2020, chính phủ ước đoán rằng than đá sẽ trở thành nguồn nhiên liệu hàng đầu tạo ra điện ở Việt Nam với sản lượng đóng góp đạt khoảng 34%. Xem tiếp »
Đây là một phần của loạt bài về cuộc khủng hoảng nước trên toàn thế giới.
Tôi nhớ Khổng Tử từng nói: “Hãy dùng bình nước tái chế diệt khuẩn (Clean Hydration Bottle)!”
Các bạn ở Stanford và nhiều nơi khác (có cả người Việt) đang có một chiến dịch rất hay và đơn giản nhắm tới một cuộc cách mạng về bình nước. Trước nay ta vẫn thường dùng nước đóng chai xài xong là bỏ — nếu vất đi thì ô nhiễm vô cùng, mà giữ lại để bỏ nước lần sau thì có nguy cơ về vệ sinh, vi khuẩn.
Bởi vậy nên tốt nhất là dùng một bình nước diệt khuẩn Clean Hydration Bottle. Bạn xem clip dưới là hiểu:
Chiến dịch của các bạn không chỉ kêu gọi các trường học và công sở dùng bình nước loại này, mà còn dán các nhãn cảnh báo lên các bình nước đóng chai để mỗi lần nhìn thấy một chai nước rơi rớt đâu đó, bạn có thể đọc được thông điệp của nó. Rất hay và đơn giản.
Và bạn chắn chắn sẽ thích điểm này: họ cung cấp các chai Clean Hydration Bottle xinh xắn miễn phí.
Điểm một số tin ít nhiều liên quan tới môi trường:
Loại bóng đèn hình hoa quá thông minh này làm tôi vui cả ngày.
Vào ban ngày loại đèn này lấy năng lượng từ mặt trời và gió. Khi màn đêm buông xuống, nó chỉ phát ra ánh sáng yếu. Độ sáng tăng lên khi có người hoặc vật đi qua đèn.
TGĐ Trung tâm khí tượng: ‘Chúng tôi đã làm hết trách nhiệm’ Đọc cả buổi thì ra là với đầu tư kỹ thuật thế nào đi nữa thì dự báo khí tượng ở VN hiện nay cũng chỉ dừng lại ở bước có/không. Tức là dự đoán được ngày mai có mưa hay không (chưa chắc đúng). Bạn nào muốn coi sắp tới có mưa ngập lụt không thì cứ ra nhìn trời nhé.
Tạm đóng cửa nhiều doanh nghiệp gây ô nhiễm sông Thị Vải
Sau một hồi con sông không tên tuổi trở nên nổi tiếng nhờ rác thải, người ta bắt đầu thanh tra và phạt tiền. “Trong đợt kiểm tra vừa qua của Thanh tra Bộ Tài nguyên môi trường có 69 doanh nghiệp tại tỉnh đã vi phạm và bị xử phạt vi phạm hành chính về bảo vệ môi trường với tổng số tiền phạt lên đến 1,439 tỷ đồng.”
Công viên xanh này hoạt động nhờ năng lượng mặt trời được lấy qua… những tấm gương.
Thành phố càng xanh càng giúp giảm bớt chênh lệnh tuổi thọ giàu nghèo. (aka xóa bỏ bất công, tiến lên XHCN.)
Xăng pha cồn có lợi cho động cơ
Trước thực trạng xăng ethanol giúp tiết kiệm nhiên liệu, giảm ô nhiễm môi trường và được thế giới sử dụng rộng rãi nhưng lại chưa được cấp phép sử dụng ở Việt Nam, chiều 22/10, các nhà khoa học, nhà sản xuất đã cùng đại diện Hiệp hội taxi Hà Nội… đã có cuộc tọa đàm tại báo Khoa học và Đời sống về việc “Tại sao chưa sử dụng xăng ethanol ở Việt Nam”.
Bộ Office 2007 bản gia đình và sinh viên (chỉ gồm word, excel, powerpoint và onenote — nhiều hơn mức cần thiết) vừa được bán ở VN với giá 25 USD/3 license. Tức là $8.4/1 máy, khá rẻ. Bạn nào chưa dùng powerpoint 2007 lần nào thì nên thử, trình diễn rất tuyệt. Theo tôi là đẹp và dễ dùng hơn Impress của OpenOffice.org hay Keynote của Apple.
Trận mưa đổ xuống lúc này, mực nước sông Hồng không còn quá cao, nước ở trong bơm ra, sông bên ngoài vẫn tiếp nhận và cuốn đi ra biển được - đó còn là cái may cho chúng ta. Nhưng bên cạnh đó là bài học để ta kịp thời sửa sai.
Lời cảnh cáo cuối cùng
Báo chí đưa tin rằng đây là trận mưa lớn từ 35 năm nay. Nói như thế chưa chính xác. Tôi cho rằng đây là trận mưa khủng khiếp đầu tiên đổ xuống Hà Nội vào lúc thời tiết sắp sang đông, và khủng khiếp hơn nữa vì nó đã cướp đi của Hà Nội hơn hai chục mạng người, còn làm thiệt hại bao nhiêu của cải vật chất thì không tính xuể.
Nếu trận mưa này đến vào mùa nước đang lên to, thuỷ triều dâng cao, trong bơm ra, ngoài ngấp nghé tràn vào, thảm hoạ sẽ khủng khiếp khôn lường.
Ảnh: VietNamNet
Tôi lặng lẽ chiêm nghiệm câu hỏi: “Trận mưa đến lúc này là may hay rủi?” Xem tiếp »
Hôm nay đọc được hai bài báo có vẻ không liên quan gì với nhau nhưng thực ra đều đề cập đến các vấn đề ô nhiễm không khí từ khí thải xe máy, có lẽ đã đến lúc dẹp hết mấy cái xe này đi là vừa.
Hà Nội và TPHCM ô nhiễm nặng vì xe máy
[...] Khói thải từ các phương tiện này góp đến 70% ô nhiễm ở các thành phố. Một đặc điểm khác của Hà Nội và TP HCM là có diện tích đường ít (chỉ bằng 1/2 đến 1/3 so với quỹ đất giao thông tại các nước phát triển), đường hẹp, nhiều nút giao thông, các loại xe đi lẫn lộn, khiến xe cộ luôn phải thay đổi tốc độ trên đường, dừng lâu, do vậy phát thải khí ô nhiễm rất lớn.
Từ Olympic Vật lý Hà Nội đến Olympic Bắc Kinh và xa hơn
[...] Trong đề thứ ba, thí sinh khảo sát chuyển động thẳng đứng của các túi khí trong khí quyển, qua đó đánh giá ô nhiễm khí thải từ xe máy trong giờ cao điểm giao thông ở Hà Nội.
Nếu dùng phương tiện công cộng, Sài Gòn sẽ tiết kiệm 80 tỉ đồng một ngày!
Vậy nên Chủ Tịch UBND TP đang kêu gọi người dân Sài Gòn chuyển sang dùng xe bus. Vậy thì thiết nghĩ cán bộ công nhân viên chức nên là những người đầu tiên thực hiện điều này. (Số lượng cán bộ công nhân viên dùng xe cá nhân đi làm là không nhỏ.) So với các dân tộc khác, người Việt chắc cũng không phải là có hứng thú đặc biệt với xe máy. Hiện nay người dân không mặn mà với phương tiện công cộng hẳn nhiên là do các phương tiện này bất tiện hơn nhiều so với xe máy/xe con — An Inconvenient Truth! Giả sử ngày mai mạng lưới tàu điện ngầm/xe bus ở thành phố bạn sống bỗng nhiên hình thành và vận hành trơn tru, bạn có còn quan tâm đến việc che mặt trùm mũ chạy xe máy ra đường?
Đọc bài báo này còn có một số facts đáng lưu tâm:
– Trung bình cứ 4 hộ gia đình có 1 ôtô, mỗi ngày tiêu thụ khoảng 5 lít xăng; và một nhà sử dụng 3 xe gắn máy với mỗi xe 1 lít xăng. (Cứ mỗi lít xăng được đốt thải vào không khí 2,4kg CO2.)
– Một xe gắn máy ô nhiễm bằng 4 lần xe hơi.
“Bình tĩnh mà xét lại, thì trong sâu xa, một hay một vài cá nhân có uy quyền gì mà vì một câu nói có thể khiến cả hàng trăm người dân, cả chính quyền phải “một phen” như thế?
“Đám đông vốn hành xử theo cơ chế tự vệ. Họ không có đủ thông tin phủ nhận những tin đồn thất thiệt, đặc biệt là trong hoàn cảnh nhạy cảm hiện nay. Dễ hiểu là khi không thể kiểm chứng, thiếu chỗ dựa tin cậy, họ sẽ phản ứng tự vệ như đã xảy ra.”
Ở một nước nông nghiệp, nhưng người nông dân luôn dễ bị tổn thương trong quá trình phát triển kinh tế. Công nghiệp hóa hiện đại hóa - tưởng là nông dân sẽ được thừa hưởng chút thành quả công nghệ, tính bấp bênh mùa vụ được giảm bớt. Nhưng vẫn như ngàn năm nay, họ chỉ biết “trông trời trông đất trông mây/ trông mưa trông nắng trông ngày trông đêm/ trông cho chân cứng đá mềm”.
“Trông” mãi, rồi đến vụ vẫn nước mắt ngắn dài, nhìn vải được mùa mà khóc, hàng tấn cá tra không biết bán đi đâu, đìa tôm, ruộng lúa bội thu nhưng không bán được, hoặc không được bán… nghèo vẫn hoàn nghèo.
Trong bối cảnh Trái Đất nóng lên và giá xăng dầu leo thang hiện nay, việc sử dụng năng lượng sao cho tiết kiệm và hiệu quả là một trong những mối quan tâm hàng đầu của nhân loại. Theo phân tích của tác giả thì, đáng buồn thay, xu hướng tiêu dùng này của Việt Nam đang đi ngược lại những nỗ lực đó. Điển hình là các phương tiện giao thông hiện hành ở Việt Nam, cả xe gắn máy và xe ô tô, đều thuộc loại (công suất) lớn và có xu hướng ngày càng lớn thêm. Chính sách của nhà nước và cả mong muốn của người dân cũng cổ vũ cho cuộc đua công suất và ô nhiễm môi trường do các phương tiện này gây ra.
Bài viết đáng để mọi người tiêu dùng cũng như những nhà hoạch định chính sách lưu tâm.
Chúng ta cùng đợi kỳ tiếp theo loạt bài ngược chiều thế giới này với tiêu đề hứa hẹn: Cung cấp năng lượng đi ngược chiều thế giới.
