(Tác giả đọc thơ tại đây. Một bài nói chuyện rất truyền cảm tại đây. Trích từ sách này.)

Biết qua cô Annie Eagle.

YOU TELL ME HOW TO BE A GIRL IN 2010

Eve Ensler

Questions, doubt, ambiguity, and dissent
have somehow become very unmasculine.
Authoritarian maniacs are
premiers, czars, and presidents.
Each one is more righteous than the next.
Each town they bomb
each human they kill
is done for “humanitarian” purposes.
People don’t own the water in their own village
and they certainly don’t own the diamonds and gold.
Millions are forced to make dinner out of garbage and dust
while Russian businessmen and movie stars
are buying 500-million-euro villas on Côte Sud.
Bees have stopped making honey.
People are drilling in all the wrong places.
The U.S., Russia, Canada, Denmark, and Norway all claim the Arctic
but none of them seem to care that the polar bears are drowning.
They are fingerprinting, photographing our licenses and teeth.
Big Brother is now in our phones, our pods, our PCs.
Not one of us feels even a little safer.
New Age mental health providers turn
out to be former war torturers with beards.
And the pope in a dress showing off his
ermine trim and cuffs
is telling everyone that
people kissing people they love is the greatest evil.
A woman running for U.S. vice president
believes in creationism
but not global warming.
Why is everyone so much more afraid of sex
than SCUD missiles?
And who decided God wasn’t into pleasure?
And if the hetero nuclear family is so great
how come everyone is fleeing it
or paying their life savings just
to sit in a room with a stranger and cry about it?
The Iraq war cost nearly $3 trillion.
I can’t even count that high
but I know
that money could have
would have
ended poverty in general
which would have canceled terrorism.
How come we have money to kill
but no money to feed or heal?
How come we have money to destroy
but no money for art and schools?
The fundamentalists now have
billion-dollar private armies.
The Taliban is back
but never went away.
Women are burned, raped, bludgeoned, sold,
starved, and buried alive
and still don’t know they are the majority.
Water is clearly nearly running out
but even in the desert where there’s serious drought
the golf courses are green and lush
and the swimming pools are full of water
for the twelve rich people who might decide to come.
Special people adopt hand-picked babies in faraway lands.
Their flights there cost more
than the babies’ parents made
this year.
Why don’t they just give it to them?
Slavery is back
but never went away.
Just ask anyone who’s been whipped
how deep the legacy.
Six million dead in the Congo
and they never made the news,
and don’t tell me it doesn’t have
to do with color
and minerals.
Poor folks are dying first
From hurricanes
Shame
Tsunamis
Radiation
Pollution
Floods
And neglect.
Rich folks
just put up fancier super-electrified gates
on their private perfect cities.
Everyone’s having “benefits”
and throwing fancy parties
with lots of swag
so the rich people feel good about giving
away the tiny little bit of the whole lot they have.
But no one really wants to change anything.
If you really want it
you have to give something up
like everything
and then those that have, wouldn’t,
and then who would they be?
And that’s too complicated
so they write checks
and keep doing the same old things.
Selling change.
Making revolution profitable.
Corporations own everything anyway
even our hippie jeans, memory cells, and rain.
Why do so many women leaders look like Margaret Thatcher
and act even meaner?
Why doesn’t anyone remember anything?
And how come rich bad people
get paid lots of money to give speeches
and poor bad people are tortured
and in prisons?
Is there anyone in charge?
Or is this whole thing spinning out until it explodes
or dissolves?
And if there is something we can do
why aren’t we doing it?
What happened to fury?
What happened to accuracy
or accountability?
What happened to not showing off your wealth?
What happened to kindness?
What happened to teenagers rebelling
instead of buying and selling?
What happened to teenagers kissing
instead of blogging and dissing?
What happened to teenagers marching
and refusing
instead of exploiting and using?
I want to touch you in real time
not find you on YouTube,
I want to walk next to you in the mountains
not friend you on Facebook.
Give me one thing I can believe in
that isn’t a brand name.
I’m lonely.
I’m scared.
Girls younger than me are giving blowjobs
in homeroom
and they don’t even know it’s sex.
They just want to be popular
and get some respect.
Most girls my age are taking pills
or not getting out of bed
or eating or starving
or getting nose jobs or implants
or getting cut
or twittering away
or covering themselves
or desperate for a way
to be awake without faking
to be alive without freaking
to be serious
to be true
to even think of loving someone
when we’re already doomed.
You tell me how to be a girl in 2010
I say let’s go for it
if it’s all coming down.
I say let’s speak it
let’s fight it
let’s right it
there’s nothing to hold on to
if it’s already gone.
They left it to us.
It sucks but it’s true.
It’s you and me baby.

1. Cho lá vào, nhiều lá một tí thì để được lâu hơn, tới cho nếp lựơt đầu, nhân đậu bẻ làm đôi, thịt, nhân đậu còn lại, lượt nếp thứ 2, xong gói bánh lại, đừng để lòi nếp ra ngoài dễ thiu, dùng dây nilong cột rất chắc và dễ.

2. Xếp bánh vào nồi, đổ nước đầy nồi. Đun sôi. Từ khi nước sôi đến khi tắt bếp là 2 giờ.

3. 12 tiếng sau, đảo bánh, đổ thêm nước lạnh vào đầy nồi, nấu lần 2 cũng như lần 1. Từ khi sôi đến khi dụi lửa là 2 giờ.

4. Vớt bánh ra, để ráo, ép bánh cho bánh dền, dẻo.

Các bạn có thể tính giờ cho hợp lý để khỏi phải thức khuya. Chẳng hạn dụi lửa lần 1 là 6 giờ chiều thì 6 giờ sáng hôm sau nấu lần 2.

Bánh không hề bị lại gạo, rất dẻo và thơm. Không tốn công chụm lửa liên tục và tiết kiệm nhiều nhiên liệu. Tôi đã ứng dụng kiều này 12 năm nay và rất thành công.

Chúc các bạn có nồi bánh ngon.

Dinh Kim Oanh

THƯ MỜI

Tham gia chia sẻ và nói chuyện về hoạt động môi trường tại Đà Nẵng

Nhằm mục tiêu tăng cường hiểu biết lẫn nhau, nâng cao năng lực hoạt động của các Câu lạc bộ, đặc biệt là các cán bộ cũng như TNV vê môi trường tại thành phố Đà Nẵng. Đại diện của mạng lưới Thế Hệ Xanh – Giám đốc chương trình RAECP, Hoàng Đức Minh, phối hợp cùng các câu lạc bộ tại Đà Nẵng tổ chức một buổi chia sẻ nâng cao năng lực. Gửi kèm theo thư mời là thông tin về diễn giả.

Hình thức của buổi nói chuyện sẽ là chia sẻ kinh nghiệm và giao lưu, trả lời câu hỏi.

Các chủ đề chính của buổi nói chuyện bao gồm:

1. Tổ chức sự kiện
2. Phát triển tổ chức – Câu lạc bộ
3. Phát triển mạng lưới

Đối tượng: Tất cả các bạn quan tâm đến việc phát triển công tác hoạt động vì môi trường tại địa bàn, đặc biệt là các cán bộ phụ trách trong các đội, nhóm tình nguyện.

Thời gian: 19 h ngày 11/01/2010
Địa điểm: tại tầng 2 Căng tin Ký túc xá Sinh viên ĐH Bách Khoa Đà Nẵng

Thân mời các cán bộ của các câu lạc bộ hoạt động về môi trường cũng như các bạn có quan tâm về hoạt động môi trường tại thành phố Đà Nẵng tới tham dự.

ĐỀ NGHỊ CÁC BẠN MANG THEO GIẤY BÚT KHI TỚI THAM GIA

Mọi chi tiết xin liên hệ:

Nhân ngày Tình nguyện viên quốc tế (05/12) sắp tới, các nhóm tình nguyện tại Đà Nẵng có ý tưởng tổ chức một sân chơi — ngày hội tình nguyện cho tất cả các nhóm và CLB hoạt động tình nguyện trên toàn thành phố. Tên gọi của ngày hội này là:

NGÀY HỘI “TUỔI TRẺ TÌNH NGUYỆN – YÊU THƯƠNG – KẾT NỐI – CHIA SẺ – HÀNH ĐỘNG”

Ngày hội sẽ được tổ chức vào hai ngày 5 và 6/12. Bất kể nhóm của bạn là một Câu Lạc Bộ, Đội Công tác Xã Hội hay Nhóm Tình nguyện nào, hãy cùng tham gia vào sân chơi dành riêng cho chúng ta này.

Ngày hội Tuổi trẻ Tình Nguyện sẽ là dịp để các nhóm tình nguyện ngồi lại với nhau, giao lưu chia sẻ kinh nghiệm, cùng học tập và vui chơi cũng như ôn lại những thành tích chúng ta đã đạt được trong năm qua.

Chương trình dự kiến sẽ có một buổi hội thảo về cách lập dự án để xin tài trợ cho các hoạt động tình nguyện, một buổi vẽ tranh khổng lồ 50m về hình ảnh Đà Nẵng trong tương lại, và một buổi giao lưu văn nghệ lửa trại.

Nếu nhóm của bạn muốn tham gia vào ngày hội, xin mời vào trang web của ngày hội: http://tipxanh.com/

Hãy hành động trong khả năng của bạn.

TTCT – Life in the year 2070 (Cuộc sống năm 2070) là một trong những bài viết chưa được công bố của cựu tổng thống Ấn Độ – tiến sĩ A. P. J. Abdul Kalam. Nó là một cuộc đối thoại nhân bản giữa các thế hệ về giá trị của môi trường tự nhiên đối với sự tồn vong của loài người.

Tuổi trẻ cuối tuần

“Hiện chúng tôi đang sống vào năm 2070. Tôi vừa mừng sinh nhật lần thứ 50, thế mà trông như ông cụ 85 tuổi. Tôi bị đau thận rất nặng vì uống quá ít nước. Tôi nghĩ mình sẽ không còn sống được bao lâu nữa. Hiện giờ tôi đã là người lớn tuổi nhất ở đây.

Tôi vẫn còn nhớ về khoảng thời gian khi mới lên 5 tuổi, mọi thứ đều rất khác với hiện nay. Lúc ấy có nhiều cây trong công viên, nhiều căn nhà trong những khu vườn tuyệt đẹp, và tôi có thể tắm thật lâu dưới vòi sen cả giờ đồng hồ. Vậy mà giờ đây, chúng tôi chỉ có thể vệ sinh thân thể bằng những chiếc khăn ẩm thấm dầu khoáng dùng một lần rồi bỏ.

Trước đây phụ nữ thường tự hào về mái tóc mềm mại và suôn thẳng của mình. Thế mà bây giờ, mọi cô gái đều phải cạo trọc đầu để giữ vệ sinh khi không còn nước gội rửa. Trước đây cha tôi từng xịt rửa xe hơi bằng những luồng nước ào ạt tuôn ra từ chiếc ống dẫn, nay thì lũ con của tôi khó mà tin nổi rằng có một thời người ta đã dùng nước vào những việc kinh khủng như thế.

Thời ấy, tôi còn nhớ nhiều nơi đã treo tấm bảng cảnh cáo: “Đừng lãng phí nước”. Nhưng chẳng ai để ý cả. Mọi người cứ nghĩ rằng nước không bao giờ cạn.

Khu vực xung quanh nơi chúng tôi ở đã biến thành sa mạc nóng bỏng bát ngát. Các bệnh viêm nhiễm đường tiêu hóa, ung thư da và chứng rối loạn đường tiểu đang trở thành nguyên nhân chính gây chết người.

Nhiều khu công nghiệp bị tê liệt và tỉ lệ mất việc tăng cao chưa từng có. Trong khi đó, các nhà máy lọc nước muối lại trở thành nơi làm việc chính của mọi người. Thay vì trả lương bằng tiền, họ đã dùng nước để thay thế. Điều đáng sợ nhất là có rất nhiều trường hợp bị giết để cướp nước uống nơi các con đường vắng vẻ ở ngoại ô thành phố. Tất cả thức ăn mà chúng tôi dùng hằng ngày đều được tổng hợp bằng hóa chất.

Trước đây các bác sĩ thường khuyên người lớn nên uống tám ly nước mỗi ngày. Giờ tôi chỉ được phép uống nửa ly thôi.

Vì không thể giặt quần áo được chúng tôi đã vứt chúng sau vài lần mặc, và như thế làm tăng nhanh chóng số lượng rác thải ra môi trường bên ngoài. Chúng tôi phải sử dụng lại loại hố xí tự hoại như người ta đã dùng thời Trung cổ, chỉ đơn giản vì hệ thống xử lý chất thải không thể hoạt động được do thiếu nước.

Mọi người trông như những bóng ma: thân thể họ lờ đờ vì yếu đuối, nứt nẻ vì thiếu nước trầm trọng và bị lở loét vì ung thư da do bầu khí quyển không còn khả năng ngăn chặn tia tử ngoại khi tầng ozone bị phá hủy.

Vì lớp da bị khô nứt, con gái tôi mới 20 tuổi đã trông giống như một bà già 40 tuổi. Các nhà khoa học đã tìm mọi cách để nghiên cứu và khám phá nhưng vẫn chưa đạt được bất cứ kết quả khả quan nào. Chúng tôi không thể chế tạo ra nước. Hiện tượng cây cỏ chết khô làm giảm lượng oxy trong không khí, khiến chỉ số thông minh của các thế hệ loài người sinh ra kế tiếp bị suy sụp nhanh chóng. Cấu trúc tinh trùng của nhiều người đàn ông bị biến thể… gây nhiều hiện tượng khiếm khuyết, đột biến và dị tật ở trẻ sơ sinh.

Các chính phủ thậm chí còn đánh thuế trên mỗi hơi thở của công dân mình: người lớn chúng tôi chỉ được phép thở 137m3 không khí/ngày (nghĩa là gần bằng 31.102 gallon không khí). Những người nào không thể đóng thuế sẽ bị trục xuất ra khỏi khu vực “thoáng khí”, nơi có không khí dễ thở được cung cấp nhờ những lá phổi máy nhân tạo khổng lồ chạy bằng năng lượng mặt trời. Tuy vậy, lượng không khí ở những “khu vực thoáng khí” cũng chẳng trong lành gì, nhưng ít nhất là chúng tôi vẫn còn có thể hít vào thở ra được. Giờ đây, tuổi thọ bình quân của con người là 35 tuổi.

Một số quốc gia còn bảo tồn và lưu giữ được một ít các hòn đảo có cây xanh và suối nước ở trên đó. Và họ bảo vệ khu vực này rất chặt chẽ với lực lượng quân đội trang bị hùng hậu. Nước trở thành một thứ hàng xa xỉ khó kiếm được, quí hơn cả kho báu và nhiều khi có giá cao hơn cả vàng hoặc kim cương.

Dĩ nhiên với một tình trạng như thế, hầu hết cây cối đều chết khô vì thiếu mưa. Và cứ mỗi lần trời mưa thì nước mưa có chứa hàm lượng axit rất cao gây gỉ sét và tàn phá nhà cửa của chúng tôi. Chúng tôi không còn phân biệt được mùa hè với mùa đông. Những dấu hiệu biến đổi khí hậu do hiệu ứng nhà kính và các hoạt động làm ô nhiễm môi trường của con người mà trong thế kỷ 20 chúng tôi đã từng phớt lờ, giờ đây ngày càng nghiêm trọng. Chúng tôi đã được cảnh báo về việc phải bảo vệ môi trường, thế mà chẳng ai chịu khó lắng nghe.

Khi con gái tôi nằng nặc đòi bố kể chuyện về thời còn bé thơ của bố nó, tôi đã mô tả cho cháu nghe về vẻ đẹp của những khu rừng. Tôi mơ màng kể về những cơn mưa đầu mùa ướt đẫm, về những bông hoa nở rộ, về cảm giác dễ chịu khi được tắm mát, về những con cá quẫy nước dưới dòng sông, về những vùng hồ bát ngát xanh trong, và về cái thời mà tôi có thể uống bao nhiêu nước tùy thích. Tôi kể cháu nghe con người lúc ấy thật khỏe mạnh biết bao.

Con bé chợt gọi làm tôi tỉnh giấc mơ: “Bố ơi! Sao chúng ta không còn nước nữa?”.

Tôi chợt cảm thấy cổ họng khô khốc… Tôi chẳng còn gì để biện minh cho mặc cảm tội lỗi của mình vì tôi thuộc về một thế hệ đã hoàn thành công việc hủy hoại môi trường của chúng tôi, chỉ vì xem thường các cảnh báo ấy… Rất nhiều người đã có thái độ như thế!

Tôi thuộc về thế hệ loài người cuối cùng đã có thể cứu vớt hành tinh này, nhưng đã chọn cách thờ ơ và không hành động. Giờ đây, con cái chúng tôi phải trả giá quá đắt. Thành thật mà nói, tôi nhận ra rằng không bao lâu nữa Trái đất sẽ không còn là nơi thích hợp cho bất cứ sự sống nào nữa. Đó là vì những tác động hủy hoại môi trường của con người đã vượt quá mức không thể cứu vãn được nữa.

Ôi, tôi ước gì có thể quay trở lại quá khứ và giúp nhân loại hiểu được điều này… khi mà người ta vẫn còn kịp làm một điều gì đó để cứu lấy hành tinh này!

Hãy gửi lá thư này cho tất cả mọi người bạn gặp, và hãy bắt tay vào việc cảnh báo, dù là nhỏ bé, về một ý thức toàn cầu bảo vệ nguồn nước sạch. Đây không phải là một trò đùa mà đó đã là định mệnh của chúng ta. Hãy làm vì con cái bạn dù bây giờ bạn chưa có con, thì sau này bạn sẽ có… Đừng để lại di sản là một hỏa ngục… Hãy để lại sự sống cho các cháu!”.

Bây giờ phần lớn các con sông, đầm lầy, suối nước, cũng như nguồn nước ngầm đều bị ô nhiễm không thể hồi phục. Số còn lại khô cạn hoàn toàn.

—Nguyễn Đạt Ân trích dịch

Download tại đây hoặc đây.

Đây chưa phải là bản cuối cùng, trang còn cập nhật.

Nguồn. Biết qua @thaidn.

Bạn có thể xem 2 video dưới đây để biết con kênh này ô nhiễm thế nào.

Ngày Trái Đất năm nay đi cùng với một sự kiện đặc biệt, đó là ra mắt bộ phim tài liệu HOME — một bản ngợi ca Trái Đất.

HOME là một khúc ngợi ca vẻ đẹp và sự hài hòa tinh tế của Trái Đất. Băng qua những vùng đất của 54 đất nước, đạo diễnYann Arthus-Bertrand dẫn chúng ta vào một cuộc hành trình độc nhất vòng quanh Trái Đất, để cùng thưởng ngoạn và thấu hiểu hành tinh này. Nhưng HOME không chỉ là một bộ phim tài liệu mang đầy thông điệp, bản thân bộ phim đã là một bức tranh tráng lệ. Mỗi một cảnh quay ngoạn mục hé lộ ra một Trái Đất như chưa từng được thấy. Mỗi một bức tranh mở ra những tặng vật của Trái Đất đang bị chúng ta hủy hoại và những kỳ quan chúng ta vẫn còn có thể lưu giữ. “Sẽ không cần giải thích nhiều khi nhìn từ trên trời cao.” Tầm nhìn của chúng ta nhanh chóng trở nên rộng mở, trực quan và đầy cảm xúc. HOME sẽ tác động lên những ai xem phim.  Nó đánh thức trong chúng ta tiềm thức cần để thay đổi cách chúng ta nhìn về thế giới. (HOME chứa đựng những vấn đề môi sinh mà chúng ta phải đối mặt và chỉ ra mọi thứ trên thế giới này gắn kết với nhau như thế nào.)
HOME

Không cần nói nhiều lời, các bạn hãy xem bộ phim tại đây hoặc đây và cùng suy ngẫm.

Cập nhật: Nếu bạn tải phim về máy, có thể xem chung với phụ đề này.

Hôm nay (31/05) là ngày toàn thế giới không hút thuốc. Ở Việt Nam, ngày này cũng nằm trong tuần lễ phòng chống tác hại thuốc lá kéo dài từ ngày 26/05 đến 31/05. Nhưng tình hình hút thuốc ở Việt Nam có lẽ không giảm mà còn đang tăng. (Sản lượng thuốc lá điếu của VN đã tăng gần gấp đôi từ năm 2000–2007 — 4 tỉ bao!)

Có nguồn cho biết có đến 40.000 người Việt chết mỗi năm vì các bệnh liên quan đến thuốc lá. Nếu so với số người chết vì hệ thống giao thông kinh khủng ở Việt Nam thì con số này gấp đến 4 lần. Nhiều gia đình ở Việt Nam thuộc dạng nghèo và đang chi trả tiền cho thuốc lá nhiều hơn bất kỳ dịch vụ y tế hay giáo dục nào. Có nghĩa là nếu không hút thuốc nữa thì khả năng thoát nghèo là cao hơn nhiều.

Trong thuốc lá có hơn 4.000 loại chất độc đủ kiểu. Người hút thuốc lá có đầu lọc vẫn hít rất nhiều các chất độc này vào người. Những người hút thuốc bị động (không hút thuốc nhưng hít phải khói thuốc) còn chịu tác động lớn hơn vì phải hít trực tiếp các chất độc. Khó có thể nói ở thời đại này, phì phèo điếu thuốc ở nơi công cộng là hành động văn minh.

Về phía người dân là như vậy, phía chính phủ cũng đóng góp không nhỏ trong việc tăng lượng người hút thuốc và chết vì hút thuốc hàng năm: giá thuốc lá ở Việt Nam thấp nhất thế giới trong khi giá sữa cao nhất thế giới. No doubt người ta có xu hướng hút thuốc hơn là ăn uống khỏe mạnh.

Ảnh trong bài do tôi tự thêm vào.

Theo báo Tuổi Trẻ Online:

Nghịch lý giá sữa và thuốc lá

Giá sữa ở VN đắt nhất thế giới, điều đó đã được Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng VN xác định tại một cuộc hội thảo về sữa cách đây hơn một tuần.

Còn giá thuốc lá, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã chia làm sáu mức, VN xếp hàng thứ năm. Theo đó, các nước đẩy giá thuốc lá lên cao ngất ngưởng trên 5 USD/gói 20 điếu gồm những nước thuộc Tây Âu, Canada, Singapore. Dẫn đầu trong nhóm “đắt đỏ” này là Anh với giá một gói thuốc lá khoảng 5 bảng Anh, tức khoảng 130.000 đồng VN! Mỹ nằm trong nhóm thứ nhì với giá bán từ 4-4,99 USD/gói! Còn VN nằm ở nhóm 5/6 với mức giá từ 1-1,99 USD/gói. Xem trong bản đồ giá thuốc lá của WHO, chỉ vài quốc gia có giá thuốc lá rẻ hơn ta là Argentina, Paraguay, Kazakhstan, Indonesia với mức dưới 1 USD/gói.

Kết hợp giữa bảng giá sữa và giá thuốc lá, chúng ta có một bài toán quy đổi thú vị như sau: tại VN, mức giá sữa bình quân là 1,4 USD/lít nên một gói thuốc lá gần bằng một lít sữa. Tại New York, một gói thuốc lá tương đương 10 lít sữa. Tại Ấn Độ, một quốc gia có giá bán thuốc lá tương đương VN, giá một gói thuốc lá hơn 2 lít sữa…

Thật kỳ lạ, sữa – mặt hàng mang tính chiến lược đối với sức khỏe người dân, với sự phát triển của trẻ em – lại đắt nhất thế giới; trong khi thuốc lá – mặt hàng độc hại cho sức khỏe con người – lại vào loại rẻ có hạng của thế giới! Đó là một nghịch lý tại VN, mà một khi chúng ta chưa xóa bỏ được điều kỳ dị đó thì chưa thể gọi là một đất nước văn minh!

Một kinh nghiệm mà tiến sĩ Bill ONeill – tổng thư ký Hiệp hội Sức khỏe Anh – muốn chia sẻ với mọi quốc gia trên thế giới, đó là nhà nước hãy tích cực làm giàu ngân sách bằng cách đánh thuế thuốc lá thật cao. Kinh nghiệm của Chính phủ Pháp cho thấy cứ mỗi khi ngân sách thâm thủng, việc “gỡ” lại bằng thuế thuốc lá là biện pháp mà người dân hài lòng nhất. Bên cạnh đó, thống kê cũng đã cho thấy cứ tăng 10% giá thuốc lá sẽ có 4% dân ghiền bỏ thuốc.

Thế thì VN tại sao không nhanh chóng áp dụng kinh nghiệm đó?

Toàn bài Giá thuốc lá ở Việt Nam rẻ nhất thế giới ở báo Tuổi trẻ:

TT – Hôm nay (31-5) là Ngày thế giới không thuốc lá. Các nghiên cứu tại VN cho thấy những hậu quả do hút thuốc lá gây ra đã lên đến mức báo động: 25 căn bệnh khác nhau, trong đó có ung thư phổi, nhồi máu cơ tim và phổi tắc nghẽn mãn tính. Thế mà, tại các gia đình nghèo ở VN, chi phí mua thuốc lá đã lớn hơn phần chi cho y tế và giáo dục!

Gia đình nghèo VN: Chi mua thuốc lá cao hơn chi y tế và giáo dục!

Nghiên cứu “Chi phí khám chữa bệnh liên quan hút thuốc lá” của thạc sĩ Vũ Xuân Phú và Đặng Vũ Trung (ĐH Y tế công cộng) cho thấy tổng chi phí xã hội do ba loại bệnh phổ biến có nguyên nhân từ hút thuốc lá gồm ung thư phổi, nhồi máu cơ tim và phổi tắc nghẽn mãn tính là 1.160 tỉ đồng, trong khi thuốc lá liên quan tới 25 căn bệnh khác nhau thì chi phí còn lớn hơn nhiều. Tại các gia đình nghèo ở VN, chi phí mua thuốc lá đã lớn hơn phần chi cho y tế và giáo dục!

Giá quá rẻ, mua quá dễ

Ông Lý Ngọc Kính – Chương trình phòng chống tác hại của thuốc lá – đánh giá thuốc lá ở VN vào loại rẻ nhất thế giới khiến thanh thiếu niên mới bắt đầu hút thuốc dễ tiếp cận với thuốc lá hơn. Bà Hoàng Anh – Tổ chức Health Bridge tại Hà Nội, một tổ chức chuyên về phòng chống tác hại của thuốc lá – cho biết cùng nhãn thuốc M thì giá một gói thuốc ở VN rẻ nhất thế giới. Chưa kể VN đang có những loại thuốc lá chỉ trên 2.000 đồng/gói, mức giá không có ở bất kỳ đâu.

Cũng theo bà Hoàng Anh, giá thuốc lá rẻ một phần do thuế thuốc lá ở VN vào loại thấp nhất thế giới. Hiện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã khuyến cáo thuế thuốc lá nên ở mức 65%/giá bán lẻ, nhưng tại VN mới đạt 46%.

Trong khi đó tại Thái Lan, Chính phủ Thái đã tăng thuế thuốc lá đều đặn 9 lần trong 15 năm từ 1992-2007 và hiện ở mức 80% giá bán buôn, vì vậy lượng thuế thuốc lá thu được từ 450 triệu USD năm 1992 lên 1,2 tỉ năm 2007. Chính vì lý do này, bà Phan Thị Hải – Chương trình phòng chống tác hại của thuốc lá – cho hay sản lượng thuốc lá Thái Lan chỉ bằng 1/2 VN, lượng người hút thuốc lá cũng chỉ bằng 2/3 nhưng thuế thu được gấp 2-3 lần VN.

Tại cuộc họp báo tổ chức đầu tuần này tại Hà Nội, ông Lý Ngọc Kính đánh giá khi tăng thuế lên 20%, giá bán lẻ tăng 10% sẽ giúp Chính phủ thu thêm thuế thuốc lá 1.500-2.000 tỉ đồng/năm. Lợi ích lớn hơn nhiều là sẽ tránh được 100.000 ca tử vong sớm do thuốc lá tính đến năm 2050.

Theo bà Phan Thị Hải, năm 2008 VN thu được 7.500 tỉ đồng từ thuế thuốc lá, cao hơn 1.000 tỉ so với trước đây do thực hiện tăng thuế. Đã có những ý kiến lo ngại tăng thuế sẽ làm tăng thuốc lá nhập lậu. Tuy nhiên, ông Kính cho rằng các nhãn thuốc nhập lậu vào VN chủ yếu là thuốc lá đắt tiền như 555, Jet, Hero, Marlboro, Dunhill đều là những loại giá cao hơn thuốc lá sản xuất trong nước. “Người hút thuốc VN thường coi thuốc lá nhập lậu có chất lượng cao hơn thuốc sản xuất trong nước. Mua thuốc lá tại VN rất dễ” – ông Kính lý giải.

Theo nghiên cứu “Chi phí khám chữa bệnh liên quan hút thuốc lá”, các hộ nghèo VN có người hút thuốc phải chi 5% thu nhập gia đình vào thuốc lá, bằng 1,5 lần chi phí cho y tế/người và gần bằng mức chi cho giáo dục/người.

Chương trình phòng chống tác hại của thuốc lá cho biết qua các nghiên cứu cho thấy khu vực Nam Trung bộ và ĐBSCL có tỉ lệ người hút thuốc lá cao nhất, nhóm tuổi hút thuốc lá cao nhất là 25-44 tuổi và nghề nghiệp hút thuốc lá nhiều nhất là xây dựng và lái xe. Sản lượng thuốc lá điếu của VN đã tăng gần gấp đôi từ năm 2000-2007 và đã ở mức 4 tỉ bao! Trong khi nếu không chi cho thuốc lá, sẽ có hàng triệu người nghèo được hỗ trợ để thoát nghèo.

Nửa vời, cấm cho có

Theo ông Lý Ngọc Kính, hiện chưa có thống kê nào về lượng người bị phạt do vi phạm quy định cấm hút thuốc lá nơi công cộng tại VN. “Có quy định đầy đủ về cấm hút thuốc lá nơi công cộng nhưng tổ chức thực thi rất yếu, quy định chưa đi vào cuộc sống”, bà Phan Thị Hải cho biết.

Theo Chương trình phòng chống tác hại của thuốc lá, quy định phòng chống tác hại của thuốc lá ở VN khá đầy đủ, ngay quy định cấm hút thuốc tại nhà ga, bến tàu, bến xe, sân bay, phương tiện giao thông công cộng đã ban hành nhiều năm nhưng cơ quan chức năng chưa tổ chức lực lượng thanh tra, kiểm tra hay có phương án xử phạt người vi phạm! Nửa vời nên cấm cũng là cấm cho có!

Một chính sách cũng rất nửa vời trong phòng chống tác hại của thuốc lá nữa là quy định cảnh báo sức khỏe trên vỏ bao thuốc lá. Theo ông Nguyễn Tuấn Lâm (WHO tại VN), đến tháng 5-2009 đã có 23 nước cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh (50% diện tích) trên vỏ bao thuốc lá. VN cũng đã thực hiện cảnh báo sức khỏe nhưng chỉ bằng lời và trên diện tích 30%. Hiệu quả cảnh báo rõ ràng đã giảm. “Chính một số nhà máy VN sản xuất thuốc lá xuất khẩu đã thực hiện cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh như quy định nước bạn, nhưng thực hiện tại VN thì nhà máy nào cũng kêu là khó khăn” – ông Lâm than thở.

Bà Hải cho rằng mỗi năm có tới 40.000 người VN tử vong vì các bệnh liên quan đến thuốc lá, gấp gần bốn lần số ca tử vong do tai nạn giao thông! Gần 10 năm nay, mỗi năm chúng ta đã dành 1 tuần từ ngày 26 đến 31-5 phòng chống tác hại của thuốc lá, nhưng lượng người hút thuốc không giảm mà có xu hướng tăng! Đã đến lúc không thể nửa vời trong chống thuốc lá.

—Lan Anh