Đi đến chỗ xây dựng luật pháp để bảo vệ “quyền của con người” là kết quả của một hành trình dài của nhân loại. Trong suốt nhiều thế kỉ, khi một người da trắng Phương Tây cầm súng bắn một con sư tử và bắn một người da đen thì đều là vô tội như nhau. Rồi họ đi đến thời đại mà giết một người da đen thì cũng có tội như giết một người da trắng.

Nhưng, giết một con sư tử thì vẫn vô tội. Bởi lẽ, tự nhiên không có những quyền mà con người có.

Nguyễn Lương Hải Khôi

(Tác giả đọc thơ tại đây. Một bài nói chuyện rất truyền cảm tại đây. Trích từ sách này.)

Biết qua cô Annie Eagle.

YOU TELL ME HOW TO BE A GIRL IN 2010

Eve Ensler

Questions, doubt, ambiguity, and dissent
have somehow become very unmasculine.
Authoritarian maniacs are
premiers, czars, and presidents.
Each one is more righteous than the next.
Each town they bomb
each human they kill
is done for “humanitarian” purposes.
People don’t own the water in their own village
and they certainly don’t own the diamonds and gold.
Millions are forced to make dinner out of garbage and dust
while Russian businessmen and movie stars
are buying 500-million-euro villas on Côte Sud.
Bees have stopped making honey.
People are drilling in all the wrong places.
The U.S., Russia, Canada, Denmark, and Norway all claim the Arctic
but none of them seem to care that the polar bears are drowning.
They are fingerprinting, photographing our licenses and teeth.
Big Brother is now in our phones, our pods, our PCs.
Not one of us feels even a little safer.
New Age mental health providers turn
out to be former war torturers with beards.
And the pope in a dress showing off his
ermine trim and cuffs
is telling everyone that
people kissing people they love is the greatest evil.
A woman running for U.S. vice president
believes in creationism
but not global warming.
Why is everyone so much more afraid of sex
than SCUD missiles?
And who decided God wasn’t into pleasure?
And if the hetero nuclear family is so great
how come everyone is fleeing it
or paying their life savings just
to sit in a room with a stranger and cry about it?
The Iraq war cost nearly $3 trillion.
I can’t even count that high
but I know
that money could have
would have
ended poverty in general
which would have canceled terrorism.
How come we have money to kill
but no money to feed or heal?
How come we have money to destroy
but no money for art and schools?
The fundamentalists now have
billion-dollar private armies.
The Taliban is back
but never went away.
Women are burned, raped, bludgeoned, sold,
starved, and buried alive
and still don’t know they are the majority.
Water is clearly nearly running out
but even in the desert where there’s serious drought
the golf courses are green and lush
and the swimming pools are full of water
for the twelve rich people who might decide to come.
Special people adopt hand-picked babies in faraway lands.
Their flights there cost more
than the babies’ parents made
this year.
Why don’t they just give it to them?
Slavery is back
but never went away.
Just ask anyone who’s been whipped
how deep the legacy.
Six million dead in the Congo
and they never made the news,
and don’t tell me it doesn’t have
to do with color
and minerals.
Poor folks are dying first
From hurricanes
Shame
Tsunamis
Radiation
Pollution
Floods
And neglect.
Rich folks
just put up fancier super-electrified gates
on their private perfect cities.
Everyone’s having “benefits”
and throwing fancy parties
with lots of swag
so the rich people feel good about giving
away the tiny little bit of the whole lot they have.
But no one really wants to change anything.
If you really want it
you have to give something up
like everything
and then those that have, wouldn’t,
and then who would they be?
And that’s too complicated
so they write checks
and keep doing the same old things.
Selling change.
Making revolution profitable.
Corporations own everything anyway
even our hippie jeans, memory cells, and rain.
Why do so many women leaders look like Margaret Thatcher
and act even meaner?
Why doesn’t anyone remember anything?
And how come rich bad people
get paid lots of money to give speeches
and poor bad people are tortured
and in prisons?
Is there anyone in charge?
Or is this whole thing spinning out until it explodes
or dissolves?
And if there is something we can do
why aren’t we doing it?
What happened to fury?
What happened to accuracy
or accountability?
What happened to not showing off your wealth?
What happened to kindness?
What happened to teenagers rebelling
instead of buying and selling?
What happened to teenagers kissing
instead of blogging and dissing?
What happened to teenagers marching
and refusing
instead of exploiting and using?
I want to touch you in real time
not find you on YouTube,
I want to walk next to you in the mountains
not friend you on Facebook.
Give me one thing I can believe in
that isn’t a brand name.
I’m lonely.
I’m scared.
Girls younger than me are giving blowjobs
in homeroom
and they don’t even know it’s sex.
They just want to be popular
and get some respect.
Most girls my age are taking pills
or not getting out of bed
or eating or starving
or getting nose jobs or implants
or getting cut
or twittering away
or covering themselves
or desperate for a way
to be awake without faking
to be alive without freaking
to be serious
to be true
to even think of loving someone
when we’re already doomed.
You tell me how to be a girl in 2010
I say let’s go for it
if it’s all coming down.
I say let’s speak it
let’s fight it
let’s right it
there’s nothing to hold on to
if it’s already gone.
They left it to us.
It sucks but it’s true.
It’s you and me baby.

1. Cho lá vào, nhiều lá một tí thì để được lâu hơn, tới cho nếp lựơt đầu, nhân đậu bẻ làm đôi, thịt, nhân đậu còn lại, lượt nếp thứ 2, xong gói bánh lại, đừng để lòi nếp ra ngoài dễ thiu, dùng dây nilong cột rất chắc và dễ.

2. Xếp bánh vào nồi, đổ nước đầy nồi. Đun sôi. Từ khi nước sôi đến khi tắt bếp là 2 giờ.

3. 12 tiếng sau, đảo bánh, đổ thêm nước lạnh vào đầy nồi, nấu lần 2 cũng như lần 1. Từ khi sôi đến khi dụi lửa là 2 giờ.

4. Vớt bánh ra, để ráo, ép bánh cho bánh dền, dẻo.

Các bạn có thể tính giờ cho hợp lý để khỏi phải thức khuya. Chẳng hạn dụi lửa lần 1 là 6 giờ chiều thì 6 giờ sáng hôm sau nấu lần 2.

Bánh không hề bị lại gạo, rất dẻo và thơm. Không tốn công chụm lửa liên tục và tiết kiệm nhiều nhiên liệu. Tôi đã ứng dụng kiều này 12 năm nay và rất thành công.

Chúc các bạn có nồi bánh ngon.

Dinh Kim Oanh

Hãy hành động trong khả năng của bạn.

Ngày Trái Đất năm nay đi cùng với một sự kiện đặc biệt, đó là ra mắt bộ phim tài liệu HOME — một bản ngợi ca Trái Đất.

HOME là một khúc ngợi ca vẻ đẹp và sự hài hòa tinh tế của Trái Đất. Băng qua những vùng đất của 54 đất nước, đạo diễnYann Arthus-Bertrand dẫn chúng ta vào một cuộc hành trình độc nhất vòng quanh Trái Đất, để cùng thưởng ngoạn và thấu hiểu hành tinh này. Nhưng HOME không chỉ là một bộ phim tài liệu mang đầy thông điệp, bản thân bộ phim đã là một bức tranh tráng lệ. Mỗi một cảnh quay ngoạn mục hé lộ ra một Trái Đất như chưa từng được thấy. Mỗi một bức tranh mở ra những tặng vật của Trái Đất đang bị chúng ta hủy hoại và những kỳ quan chúng ta vẫn còn có thể lưu giữ. “Sẽ không cần giải thích nhiều khi nhìn từ trên trời cao.” Tầm nhìn của chúng ta nhanh chóng trở nên rộng mở, trực quan và đầy cảm xúc. HOME sẽ tác động lên những ai xem phim.  Nó đánh thức trong chúng ta tiềm thức cần để thay đổi cách chúng ta nhìn về thế giới. (HOME chứa đựng những vấn đề môi sinh mà chúng ta phải đối mặt và chỉ ra mọi thứ trên thế giới này gắn kết với nhau như thế nào.)
HOME

Không cần nói nhiều lời, các bạn hãy xem bộ phim tại đây hoặc đây và cùng suy ngẫm.

Cập nhật: Bản tiếng Việt tại đây. (Dich bởi HTT Group.)

Phụ đề tiếng Anh và tiếng Việt cho phim có ở đây.

Bộ phim được cấp bản quyền tự dọ, bạn có thể tải về và chia sẻ với mọi người hay tổ chức những buổi chiếu phim cho cộng đồng xung quanh.

Hôm nay (31/05) là ngày toàn thế giới không hút thuốc. Ở Việt Nam, ngày này cũng nằm trong tuần lễ phòng chống tác hại thuốc lá kéo dài từ ngày 26/05 đến 31/05. Nhưng tình hình hút thuốc ở Việt Nam có lẽ không giảm mà còn đang tăng. (Sản lượng thuốc lá điếu của VN đã tăng gần gấp đôi từ năm 2000–2007 — 4 tỉ bao!)

Có nguồn cho biết có đến 40.000 người Việt chết mỗi năm vì các bệnh liên quan đến thuốc lá. Nếu so với số người chết vì hệ thống giao thông kinh khủng ở Việt Nam thì con số này gấp đến 4 lần. Nhiều gia đình ở Việt Nam thuộc dạng nghèo và đang chi trả tiền cho thuốc lá nhiều hơn bất kỳ dịch vụ y tế hay giáo dục nào. Có nghĩa là nếu không hút thuốc nữa thì khả năng thoát nghèo là cao hơn nhiều.

Trong thuốc lá có hơn 4.000 loại chất độc đủ kiểu. Người hút thuốc lá có đầu lọc vẫn hít rất nhiều các chất độc này vào người. Những người hút thuốc bị động (không hút thuốc nhưng hít phải khói thuốc) còn chịu tác động lớn hơn vì phải hít trực tiếp các chất độc. Khó có thể nói ở thời đại này, phì phèo điếu thuốc ở nơi công cộng là hành động văn minh.

Về phía người dân là như vậy, phía chính phủ cũng đóng góp không nhỏ trong việc tăng lượng người hút thuốc và chết vì hút thuốc hàng năm: giá thuốc lá ở Việt Nam thấp nhất thế giới trong khi giá sữa cao nhất thế giới. No doubt người ta có xu hướng hút thuốc hơn là ăn uống khỏe mạnh.

Ảnh trong bài do tôi tự thêm vào.

Theo báo Tuổi Trẻ Online:

Nghịch lý giá sữa và thuốc lá

Giá sữa ở VN đắt nhất thế giới, điều đó đã được Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng VN xác định tại một cuộc hội thảo về sữa cách đây hơn một tuần.

Còn giá thuốc lá, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã chia làm sáu mức, VN xếp hàng thứ năm. Theo đó, các nước đẩy giá thuốc lá lên cao ngất ngưởng trên 5 USD/gói 20 điếu gồm những nước thuộc Tây Âu, Canada, Singapore. Dẫn đầu trong nhóm “đắt đỏ” này là Anh với giá một gói thuốc lá khoảng 5 bảng Anh, tức khoảng 130.000 đồng VN! Mỹ nằm trong nhóm thứ nhì với giá bán từ 4-4,99 USD/gói! Còn VN nằm ở nhóm 5/6 với mức giá từ 1-1,99 USD/gói. Xem trong bản đồ giá thuốc lá của WHO, chỉ vài quốc gia có giá thuốc lá rẻ hơn ta là Argentina, Paraguay, Kazakhstan, Indonesia với mức dưới 1 USD/gói.

Kết hợp giữa bảng giá sữa và giá thuốc lá, chúng ta có một bài toán quy đổi thú vị như sau: tại VN, mức giá sữa bình quân là 1,4 USD/lít nên một gói thuốc lá gần bằng một lít sữa. Tại New York, một gói thuốc lá tương đương 10 lít sữa. Tại Ấn Độ, một quốc gia có giá bán thuốc lá tương đương VN, giá một gói thuốc lá hơn 2 lít sữa…

Thật kỳ lạ, sữa – mặt hàng mang tính chiến lược đối với sức khỏe người dân, với sự phát triển của trẻ em – lại đắt nhất thế giới; trong khi thuốc lá – mặt hàng độc hại cho sức khỏe con người – lại vào loại rẻ có hạng của thế giới! Đó là một nghịch lý tại VN, mà một khi chúng ta chưa xóa bỏ được điều kỳ dị đó thì chưa thể gọi là một đất nước văn minh!

Một kinh nghiệm mà tiến sĩ Bill ONeill – tổng thư ký Hiệp hội Sức khỏe Anh – muốn chia sẻ với mọi quốc gia trên thế giới, đó là nhà nước hãy tích cực làm giàu ngân sách bằng cách đánh thuế thuốc lá thật cao. Kinh nghiệm của Chính phủ Pháp cho thấy cứ mỗi khi ngân sách thâm thủng, việc “gỡ” lại bằng thuế thuốc lá là biện pháp mà người dân hài lòng nhất. Bên cạnh đó, thống kê cũng đã cho thấy cứ tăng 10% giá thuốc lá sẽ có 4% dân ghiền bỏ thuốc.

Thế thì VN tại sao không nhanh chóng áp dụng kinh nghiệm đó?

Toàn bài Giá thuốc lá ở Việt Nam rẻ nhất thế giới ở báo Tuổi trẻ:

TT – Hôm nay (31-5) là Ngày thế giới không thuốc lá. Các nghiên cứu tại VN cho thấy những hậu quả do hút thuốc lá gây ra đã lên đến mức báo động: 25 căn bệnh khác nhau, trong đó có ung thư phổi, nhồi máu cơ tim và phổi tắc nghẽn mãn tính. Thế mà, tại các gia đình nghèo ở VN, chi phí mua thuốc lá đã lớn hơn phần chi cho y tế và giáo dục!

Gia đình nghèo VN: Chi mua thuốc lá cao hơn chi y tế và giáo dục!

Nghiên cứu “Chi phí khám chữa bệnh liên quan hút thuốc lá” của thạc sĩ Vũ Xuân Phú và Đặng Vũ Trung (ĐH Y tế công cộng) cho thấy tổng chi phí xã hội do ba loại bệnh phổ biến có nguyên nhân từ hút thuốc lá gồm ung thư phổi, nhồi máu cơ tim và phổi tắc nghẽn mãn tính là 1.160 tỉ đồng, trong khi thuốc lá liên quan tới 25 căn bệnh khác nhau thì chi phí còn lớn hơn nhiều. Tại các gia đình nghèo ở VN, chi phí mua thuốc lá đã lớn hơn phần chi cho y tế và giáo dục!

Giá quá rẻ, mua quá dễ

Ông Lý Ngọc Kính – Chương trình phòng chống tác hại của thuốc lá – đánh giá thuốc lá ở VN vào loại rẻ nhất thế giới khiến thanh thiếu niên mới bắt đầu hút thuốc dễ tiếp cận với thuốc lá hơn. Bà Hoàng Anh – Tổ chức Health Bridge tại Hà Nội, một tổ chức chuyên về phòng chống tác hại của thuốc lá – cho biết cùng nhãn thuốc M thì giá một gói thuốc ở VN rẻ nhất thế giới. Chưa kể VN đang có những loại thuốc lá chỉ trên 2.000 đồng/gói, mức giá không có ở bất kỳ đâu.

Cũng theo bà Hoàng Anh, giá thuốc lá rẻ một phần do thuế thuốc lá ở VN vào loại thấp nhất thế giới. Hiện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã khuyến cáo thuế thuốc lá nên ở mức 65%/giá bán lẻ, nhưng tại VN mới đạt 46%.

Trong khi đó tại Thái Lan, Chính phủ Thái đã tăng thuế thuốc lá đều đặn 9 lần trong 15 năm từ 1992-2007 và hiện ở mức 80% giá bán buôn, vì vậy lượng thuế thuốc lá thu được từ 450 triệu USD năm 1992 lên 1,2 tỉ năm 2007. Chính vì lý do này, bà Phan Thị Hải – Chương trình phòng chống tác hại của thuốc lá – cho hay sản lượng thuốc lá Thái Lan chỉ bằng 1/2 VN, lượng người hút thuốc lá cũng chỉ bằng 2/3 nhưng thuế thu được gấp 2-3 lần VN.

Tại cuộc họp báo tổ chức đầu tuần này tại Hà Nội, ông Lý Ngọc Kính đánh giá khi tăng thuế lên 20%, giá bán lẻ tăng 10% sẽ giúp Chính phủ thu thêm thuế thuốc lá 1.500-2.000 tỉ đồng/năm. Lợi ích lớn hơn nhiều là sẽ tránh được 100.000 ca tử vong sớm do thuốc lá tính đến năm 2050.

Theo bà Phan Thị Hải, năm 2008 VN thu được 7.500 tỉ đồng từ thuế thuốc lá, cao hơn 1.000 tỉ so với trước đây do thực hiện tăng thuế. Đã có những ý kiến lo ngại tăng thuế sẽ làm tăng thuốc lá nhập lậu. Tuy nhiên, ông Kính cho rằng các nhãn thuốc nhập lậu vào VN chủ yếu là thuốc lá đắt tiền như 555, Jet, Hero, Marlboro, Dunhill đều là những loại giá cao hơn thuốc lá sản xuất trong nước. “Người hút thuốc VN thường coi thuốc lá nhập lậu có chất lượng cao hơn thuốc sản xuất trong nước. Mua thuốc lá tại VN rất dễ” – ông Kính lý giải.

Theo nghiên cứu “Chi phí khám chữa bệnh liên quan hút thuốc lá”, các hộ nghèo VN có người hút thuốc phải chi 5% thu nhập gia đình vào thuốc lá, bằng 1,5 lần chi phí cho y tế/người và gần bằng mức chi cho giáo dục/người.

Chương trình phòng chống tác hại của thuốc lá cho biết qua các nghiên cứu cho thấy khu vực Nam Trung bộ và ĐBSCL có tỉ lệ người hút thuốc lá cao nhất, nhóm tuổi hút thuốc lá cao nhất là 25-44 tuổi và nghề nghiệp hút thuốc lá nhiều nhất là xây dựng và lái xe. Sản lượng thuốc lá điếu của VN đã tăng gần gấp đôi từ năm 2000-2007 và đã ở mức 4 tỉ bao! Trong khi nếu không chi cho thuốc lá, sẽ có hàng triệu người nghèo được hỗ trợ để thoát nghèo.

Nửa vời, cấm cho có

Theo ông Lý Ngọc Kính, hiện chưa có thống kê nào về lượng người bị phạt do vi phạm quy định cấm hút thuốc lá nơi công cộng tại VN. “Có quy định đầy đủ về cấm hút thuốc lá nơi công cộng nhưng tổ chức thực thi rất yếu, quy định chưa đi vào cuộc sống”, bà Phan Thị Hải cho biết.

Theo Chương trình phòng chống tác hại của thuốc lá, quy định phòng chống tác hại của thuốc lá ở VN khá đầy đủ, ngay quy định cấm hút thuốc tại nhà ga, bến tàu, bến xe, sân bay, phương tiện giao thông công cộng đã ban hành nhiều năm nhưng cơ quan chức năng chưa tổ chức lực lượng thanh tra, kiểm tra hay có phương án xử phạt người vi phạm! Nửa vời nên cấm cũng là cấm cho có!

Một chính sách cũng rất nửa vời trong phòng chống tác hại của thuốc lá nữa là quy định cảnh báo sức khỏe trên vỏ bao thuốc lá. Theo ông Nguyễn Tuấn Lâm (WHO tại VN), đến tháng 5-2009 đã có 23 nước cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh (50% diện tích) trên vỏ bao thuốc lá. VN cũng đã thực hiện cảnh báo sức khỏe nhưng chỉ bằng lời và trên diện tích 30%. Hiệu quả cảnh báo rõ ràng đã giảm. “Chính một số nhà máy VN sản xuất thuốc lá xuất khẩu đã thực hiện cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh như quy định nước bạn, nhưng thực hiện tại VN thì nhà máy nào cũng kêu là khó khăn” – ông Lâm than thở.

Bà Hải cho rằng mỗi năm có tới 40.000 người VN tử vong vì các bệnh liên quan đến thuốc lá, gấp gần bốn lần số ca tử vong do tai nạn giao thông! Gần 10 năm nay, mỗi năm chúng ta đã dành 1 tuần từ ngày 26 đến 31-5 phòng chống tác hại của thuốc lá, nhưng lượng người hút thuốc không giảm mà có xu hướng tăng! Đã đến lúc không thể nửa vời trong chống thuốc lá.

—Lan Anh

Ý tưởng của bài viết rất đơn giản và thú vị: Việt Nam nên áp dụng DST hoặc chuyển sang sử dụng múi giờ UTF+8 để tiết kiệm thêm nhiều năng lượng.

Nguồn bài viết: Việt Nam và cơ hội có thêm hàng trăm “giờ Trái Đất” — Tác giả: Đàm Quang Minh, đăng trên Minh Biện.

Sự kiện giờ Trái Đất diễn ra vào 20h30 ngày 28 tháng 3 năm 2009 đã gây được sự chú ý to lớn trong công chúng. Sự kiện này nhằm ủng hộ cho tiết kiệm năng lượng chiếu sáng giúp giảm thiểu ảnh hưởng ấm lên toàn cầu. Tuy nhiên chúng ta lại không biết rằng, có thể chỉ bằng một quyết định đơn giản hơn, Việt Nam có thể có thêm hàng trăm giờ Trái Đất của tất cả người dân.

Khái niệm về DST?

Khái niệm DST (Daylight saving time) có nghĩa là Tiết kiệm ánh sáng ban ngày được một nhà khoa học người New Zealand tên là George Vernon Hudson đưa ra lần đầu tiên vào năm 1895 và hiện nay đang được rất nhiều quốc gia sử dụng (i). Thậm chí sớm hơn, Benjamin Franklin đã đề cập tới điều này vào năm 1784 (ii). Điều này dựa trên sự thay đổi thời gian mặt trời mọc và lặn trong mùa hè và mùa đông. Ca dao Việt Nam cũng có câu “Đêm tháng 5 chưa nằm đã sáng, ngày tháng 10 chưa cười đã tối”. Chính sự chênh lệch thời gian này khiến vào những ngày mùa hè có mặt trời mọc sớm hơn. Sự khác biệt này càng ở vĩ độ cao càng rõ nét khiến cho một số quốc gia gần vùng cực có thể có đêm trắng hay hiện tượng mặt trời không lặn trong một số ngày trong năm.

Các quốc gia sử dụng DST có màu xanh, các quốc gia đã từng sử dụng DST có màu cam và các quốc gia chưa từng sử dụng có màu đỏ.

Việc chuyển từ giờ mùa hè sang giờ mùa đông hay còn gọi là áp dụng DST nhằm sử dụng giờ mùa hè muộn hơn, tận dụng thời gian chiếu sáng của mặt trời cho các hoạt động của con người. Nước Mỹ trong năm 2007 nhằm tiết kiệm hơn nữa năng lượng đã gia tăng thêm 3 tuần cho chính sách này. Chính sách này được cho là có lợi về nhiều mặt từ kinh tế do tiết kiệm năng lượng, an ninh do thời gian chiếu sáng vào buổi tối tăng, và nhiều lĩnh vực khác. Thực tế là rất khó thống kê được tất cả ảnh hưởng kinh tế của việc sử dụng DST nhưng ước tính tiết kiệm được khoảng 0,5% sản lượng điện quốc gia, trong đó có những ngành như du lịch có thể tiết kiệm được đến 3% chi phí (iii).

Thực tế của Việt Nam

Trong bài này tôi lựa chọn một số thành phố trong khu vực Đông Nam Á, thành phố có vĩ độ gần Việt Nam để so sánh. Theo kết quả của số liệu này thì các thành phố của Việt Nam có thời gian mặt trời mọc thuộc loại sớm nhất.

Thời gian mặt trời mọc trung bình của Việt Nam so sánh với các thành phố trên thế giới

Theo đó, thời gian mặt trời mọc trung bình tại Việt Nam là vào lúc 5:44 sáng trong đó Hà Nội là 5:47; TP Hồ Chí Minh 5:43; Nha Trang 5:32 và Điện Biên muộn nhất là 6:00. Nếu xét các thủ đô trong khu vực chỉ có Manila của Philippin là mặt trời mọc sớm hơn Việt Nam vào lúc 5:45 còn lại là Singapore lúc 6:59; Bangkok lúc 6:07; Hongkong lúc 6:14; Paris lúc 7:07; Florida lúc 6:50.

Thực tế là người dân Việt Nam đang trong xu thế đô thị hóa và càng ngày càng thức dạy muộn hơn. Giờ làm việc nhiều nơi hiện nay là 8h sáng, các cửa hàng thường mở cửa muộn lúc 9h hoặc muộn hơn. Thay vào đó thời gian đi làm về muộn hơn và nhiều hoạt động được diễn ra vào buổi tối.
Nếu xét thời gian mặt trời lặn thì Việt Nam là nơi mặt trời lặn thuộc diện sớm nhất. Chúng ta nhiều lúc chứng kiến vào mùa đông, khi giờ tan tầm thì mặt trời đã bắt đầu lặn và mọi phương tiện giao thông phải sử dụng đèn pha. Điều đó cũng gây tốn kém nhiên liệu cho các phương tiện giao thông.

Thời gian mặt trời lặn trung bình của Việt Nam so sánh với các thành phố trên thế giới

Nếu xét thời gian mặt trời lặn trung bình ở Việt Nam là 18:01 thì tại Bangkok là 18:25; tại Singapore là 19:10; tại Florida là 19:02 và tại Paris là 19:29. Trong đó tại các quốc gia sử dụng DST như Mỹ là Pháp thì thời gian chênh lệch ra rất rõ nét. Người dân nước này có hơn Việt Nam từ 1 giờ đến 1,5 giờ ánh sáng vào buổi tối. Singapore tuy không dùng DST do ở vĩ độ thấp hơn nhiều nhưng lùi một múi giờ và họ cũng được hưởng nhiều giờ sáng ban ngày hơn.

Việt Nam nên làm gì?

Việc sử dụng DST ở Việt Nam có thể là không quá cần thiết do về cơ bản Việt Nam ở vĩ độ khá thấp, chỉ có một số quốc gia Trung Mỹ cùng vĩ độ Việt Nam sử dựng chế độ này. Tuy nhiên, Việt Nam có thể sử dụng một múi giờ hợp lý hơn để tiết kiệm năng lượng. Thực tế là nếu thời gian mặt trời mọc vào khoảng 6:45 sáng thì mức độ ảnh hưởng cuộc sống vào một ngày mới là không quá lớn trong khi đó tất cả mọi người đều thêm được 1 giờ ánh sáng vào buổi chiều (chưa thể ai đi ngủ vào 7h tối). Giờ tan tầm cũng sẽ vẫn có đủ ánh sáng quanh năm và dòng người trong đô thị sẽ cảm thấy dễ chịu hơn khi không có cảm giác phải về nhà khi buổi tối. Nhiều gia đình vẫn có thể sử dụng ánh sáng ban ngày trong lúc đi chợ và chuẩn bị bữa cơm chiều. Tất cả người dân Việt Nam mỗi năm sẽ có thêm 365 giờ Trái Đất. Nếu được thực hiện thì chỉ theo ước tính đơn giản, Việt Nam cũng sẽ tiết kiệm hàng ngàn tỷ đồng từ việc tiết kiệm năng lượng.

——
(i) George Gibbs (2007-06-22). “Hudson, George Vernon 1867–1946″. Dictionary of New Zealand Biography.
(ii) http://www.timeanddate.com/time/aboutdst.html
(iii) Myriam B.C. Aries; Guy R. Newsham (2008). “Effect of daylight saving time on lighting energy use: a literature review” (PDF). Energy Policy 36 (6): 1858–1866.

Tất cả ý tưởng của Giờ Trái Đất
Chỉ đơn giản là một lần tắt công tắt điện.

Từ một chiến dịch kêu gọi người dân Sydney tắt điện, Giờ Trái Đất nay đã trở thành một trong những sự kiện môi trường tiên phong lớn nhất toàn cầu. Năm 2009 này, vào đúng 8g30 tối 28 tháng Ba, người dân khắp thế giới sẽ tắt điện trong một giờ — tạo nên sự kiện Giờ Trái Đất 2009. Chúng tôi đang cố gắng kêu gọi một tỉ người, hơn 1000 thành phố, cùng tham gia trong một nỗ lực chung để khẳng định rằng chúng ta có thể cùng nhau hành động chống lại Nóng lên toàn cầu.

Giờ Trái Đất khởi màn lần đầu tiên năm 2007 ở Sydney, Úc với 2,2 triệu gia đình và công sở tham gia tắt đèn trong một giờ. Chỉ một năm sau, sự kiện này đã trở thành một phong trào môi trường toàn cầu với hơn 50 triệu người ở khắp 35 nước tham gia. Những địa danh khắp nơi như Cầu Cổng Vàng ở San Francisco, Đấu Trường La Mã ở Rome và Bảng Điện Tử Coca Cola ở Quảng Trường Thời Đại đều chìm trong bóng tối, như những biểu tượng cho niềm hy vọng giải quyết một vấn nạn cấp bách.

Giờ Trái Đất 2009 là một tiếng gọi toàn cầu đến mỗi cá nhân, mọi danh nghiệp và từng cộng đồng. Một tiếng gọi hãy đứng lên, hãy nhận trách nhiệm và cùng xây dựng một tương lai bền vững. Các kiến trúc và địa danh biểu trưng trên toàn thế giới từ Châu Âu đến Châu Mỹ sẽ cùng nhau chìm trong bóng tối. Mọi người khắp thế giới sẽ tắt điện và cùng chung tay tạo nên một diễn đàn cuộc sống về tương lai hành tinh quý giá của chúng ta.

Sẽ có trên 64 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự Giờ Trái Đất 2009. Con số này vẫn đang lớn lên từng ngày vì mọi người ngày càng ý thức được những việc làm đơn giản vẫn có thể tạo nên những ảnh hưởng to lớn như thế nào.

Giờ Trái Đất là một thông điệp của niềm tin và là thông điệp của hành động. Mỗi chúng ta đều có thể tạo nên sự khác biệt.

Hãy cùng tham gia Giờ Trái Đất 2009, tắt điện của bạn vào lúc 8g30 thứ Bảy ngày 28 tháng Ba và đăng ký tại đây để được tính đến.

Nguồn: Earth Hourth — About

TWhat its all about
CIt’s as simple as a flick of the switch.

What began as a campaign to get Sydneysiders to turn their lights off, has grown to become one of the world’s biggest climate change initiatives. In 2009, at 8.30pm on March 28, people around the world will turn their lights off for one hour – Earth Hour. We’re aiming to reach one billion people, more than 1000 cities, all joining together in a global effort to show that its possible to take action on global warming.

Earth Hour started in 2007 in Sydney, Australia with 2.2 million homes and businesses turning their lights off for one hour. Only a year later and this event had become a global sustainability movement with up to 50 million people across 35 countries participating. Global landmarks such as the Golden Gate Bridge in San Francisco, Rome’s Colosseum and the Coca Cola billboard in Times Square, all stood in darkness, as symbols of hope for a cause that grows more urgent by the hour.

Earth Hour 2009 is a global call to action to every individual, every business and every community. A call to stand up, to take responsibility and to get involved in working towards a sustainable future. Iconic buildings and landmarks from Europe to The Americas will stand in darkness. People across the world will turn off their lights and join together in creating the vital conversation about the future of our precious planet.

Over 64 countries and territories are participating in Earth Hour 2009. This number grows every day as people realise how such a simple act, can have such a profound result in affecting change.

Earth Hour is a message of hope and a message of action. Everyone can make a difference.

Join us for Earth Hour 2009, turn off your lights at 8.30pm Saturday 28 March and sign-up here to be counted.

Nếu tính giá dầu thế giới ở vào ngưỡng 45 USD/thùng, thì giá bán lẻ xăng dầu trong nước (sau khi đã tính 35% thuế nhập khẩu, 10% thuế tiêu thụ đặc biệt, 10% thuế giá trị gia tăng, 500 đồng/lít phụ phí và hao hụt, 1.000 đồng/lít trả ngân sách Nhà nước) chưa kể lãi của doanh nghiệp cao nhất cũng chỉ vào khoảng 9.000 đồng/lít.

Đó là sự tính toán “xông xênh” nhất, bởi ngay một số nước trong khu vực, từ khi giá dầu thế giới ở ngưỡng trên 50USD/thùng, giá bán lẻ xăng A92 của họ, kể cả lãi của các doanh nghiệp, cũng chỉ là 9.000 đồng/lít.

Như vậy, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu hiện nay đang lãi ít nhất 3.000 đồng khi bán mỗi lít xăng. Tức là mức lãi của các doanh nghiệp hiện nay là 25% trên doanh thu- một mức lãi mà ít loại hình kinh doanh nào, và khó có tập đoàn hay doanh nghiệp nào trên thế giới sánh được! Bởi thông thường mức lãi 5% trên doanh thu cũng đã là sự thèm muốn tột cùng của tuyệt đại đa số các doanh nghiệp.

Nguồn: Giá bán lẻ xăng dầu — gánh nặng của người dân!

Tính toán một cách “xông xênh” nhất, giá xăng bình quân khoảng một tháng qua cũng chỉ vào khoảng 9.000 đồng/lít. Như vậy, các doanh nghiệp đang lãi 3.000 đồng trên mỗi lít xăng bán ra và người dân đang phải chịu đựng mức lãi khổng lồ ấy.

Đúng như dự báo, giá dầu thô trên thị trường thế giới liên tục giảm và đang tiệm cận ngưỡng 40USD/thùng. Xu hướng được dự báo là mặt hàng chiến lược này sẽ còn tiếp tục giảm và nhiều khả năng sẽ về ngưỡng 25-30USD/thùng do khủng hoảng kinh tế thế giới ít nhất là còn nặng nề trong năm 2009 tới đây.
Giá xăng trong nước cũng liên tục được điều chỉnh giảm. Nếu tính riêng loại xăng phổ biến nhất trên thị trường là A92 thì từ ngưỡng cao nhất là 19.000 đồng/lít, nay đã về mức 12.000 đồng lít thì cũng đã giảm xấp xỉ 37%.

Tuy nhiên, nếu so với giá dầu thô thế giới từ mức đỉnh cao là trên 147 USD/thùng, nay đã xuống mức 40,81 USD/thùng (ngày 6/12/2008) thì mức giảm vào khoảng trên 72%.

Như vậy, tốc độ giảm giá bán lẻ xăng dầu trong nước, nếu đem so với giá dầu thô thế giới thì chỉ cao hơn một nửa mức giảm của giá dầu thô thế giới (37 so với 72%).

Người tiêu dùng trong nước có lẽ cũng đã quá ngán ngẩm với những sự giải thích, chính xác hơn là sự bao biện của nhiều quan chức quản lý nhà nước và lãnh đạo các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu về hiện tượng giá bán lẻ xăng dầu tăng thì rất “kịp thời” còn giảm thì lại vô cùng nhỏ giọt.

Hậu quả là người tiêu dùng đang phải gánh chịu mức giá bán lẻ xăng dầu quá cao.

Xu hướng gia xăng dầu trong năm qua.

Nếu tính giá dầu thế giới ở vào ngưỡng 45 USD/thùng, thì giá bán lẻ xăng dầu trong nước (sau khi đã tính 35% thuế nhập khẩu, 10% thuế tiêu thụ đặc biệt, 10% thuế giá trị gia tăng, 500 đồng/lít phụ phí và hao hụt, 1.000 đồng/lít trả ngân sách Nhà nước) chưa kể lãi của doanh nghiệp cao nhất cũng chỉ vào khoảng 9.000 đồng/lít.
Đó là sự tính toán “xông xênh” nhất, bởi ngay một số nước trong khu vực, từ khi giá dầu thế giới ở ngưỡng trên 50USD/thùng, giá bán lẻ xăng A92 của họ, kể cả lãi của các doanh nghiệp, cũng chỉ là 9.000 đồng/lít.

Như vậy, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu hiện nay đang lãi ít nhất 3.000 đồng khi bán mỗi lít xăng. Tức là mức lãi của các doanh nghiệp hiện nay là 25% trên doanh thu- một mức lãi mà ít loại hình kinh doanh nào, và khó có tập đoàn hay doanh nghiệp nào trên thế giới sánh được! Bởi thông thường mức lãi 5% trên doanh thu cũng đã là sự thèm muốn tột cùng của tuyệt đại đa số các doanh nghiệp.

Trong khi đó, một chuyên gia kinh tế cho rằng, với thị trường khổng lồ hiện nay, nếu như các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trong nước, chỉ cần lãi khoảng 200 đồng trên mỗi lít xăng dầu bán ra thì con số lãi cũng đã là khổng lồ.

Đương nhiên, cũng có lúc người dân được hưởng lợi từ sự chịu đựng của Nhà nước khi giá xăng dầu thế giới lên quá cao, ngân sách đã phải bù lỗ. Song, sự hưởng lợi đó chỉ trong một thời gian ngắn và sự chịu đựng, thiệt thòi của người tiêu dùng khi giá dầu thế giới liên tục giảm mạnh mà giá bán lẻ trong nước cứ đủng đỉnh giảm nhỏ giọt chắc chắn đã cao hơn phần lợi được hưởng trước kia quá nhiều.

Câu chuyện giá bán lẻ xăng dầu trong nước có lẽ là minh chứng khó khăn nhất cho sự chuyển dịch từ cơ chế bao cấp sang cơ chế thị trường. Thế nhưng, giá xăng dầu đã được vận hành theo cơ chế thị trường từ 16/9/2008 mà sự lên xuống theo thị trường thế giới của loại hàng hoá quan trọng này dường vẫn khục khặc và phần thiệt thòi luôn đè nặng lên vài người dân.

Một điều kỳ lạ nữa là từ khi thành lập Tổ Giám sát và Điều hành giá xăng dầu của liên Bộ Tài chính- Công Thương với vai trò “cấp phép” cho mức giá bán lẻ xăng dầu thì hình như chưa thấy Tổ Giám sát này chủ động yêu cầu các doanh nghiệp giảm giá xăng dầu lần nào mà toàn chờ các doanh nghiệp trình lên rồi mới xét duyệt!

Câu trả lời cho toàn bộ những vướng mắc trên cũng không có gì là khó: tất cả là do sự độc quyền doanh nghiệp!

• Hữu Khôi @ Tuần Việt Nam

Bài báo này do chúng tôi dịch lại của tác giả Kay Johnson, đăng trên tạp chí Time viết về tình trạng sử dụng nhiên liệu than ở nước ta hiện nay, và tại sao chúng ta còn phụ thuộc quá nhiều vào nguồn nhiên liệu gây ô nhiễm này.
Bản tiếng Anh ở đây.

Một nhà máy điện ở ngoại thành Hà Nội — Hình của Julian Abram Wainwright

Ông Đào Duy Đăng nhớ lại cái đêm năm 1963, khi những ánh đèn điện bừng sáng ở Uông Bí. “Người dân đã rất vui mừng”, ông chủ quán nước 70 tuổi này đang nhớ lại không khí hân hoan xuyên suốt thị xã miền Bắc Việt Nam này sau khi một trong những nhà máy nhiệt điện than đầu tiên của đất nước bắt đầu vận hành. “Cả đời họ ước mong được có điện.” Nhưng mọi sự diễn ra không như họ mong ước. Không bao lâu sau khi nhà máy đó hoạt động, vợ của ông Đăng bắt đầu mắc chứng ho vì khói đen dày đặc thải ra từ nhà máy bay ra khắp thị xã. Con cái của họ gần như bị mắc chứng chảy mũi kinh niên, và người dân sống gần đó liên tục phản ánh về những vấn đề sức khỏe khác. Khi chính phủ Việt Nam tuyên bố kế hoạch xây dựng nhà máy nhiệt điện than thứ hai vào năm 2005, không ai còn thấy vui mừng nữa. “Người dân đã rất bức xúc”, ông Đăng nói.

Không chỉ có người dân tại Uông Bí gặp phải cảnh tiến thoái lưỡng nan này. Trên khắp Việt Nam — thực ra là ở hầu hết các nước đang phát triển — nhu cầu sử dụng nguồn điện rẻ gia tăng nhanh. Nhưng vì những nước này lựa chọn nguồn than phong phú để làm nguyên liệu sản xuất năng lượng, rất nhiều những lo ngại về một hiểm hoạ môi trường đang lớn dần lên. Trong khi cả thế giới đang chiến đấu để chống lại nóng lên toàn cầu, thì Việt Nam lại cho xây dựng mới 8 nhà máy điện đốt than trong vòng 5 năm qua và dự định đạt hơn 12 nhà máy cho đến năm 2012. Năm ngoái, năng lượng tạo ra từ than đá chỉ đóng góp 19% vào tổng sản lượng quốc gia, còn lại hầu hết dựa vào thủy điện và nhiệt điện khí đốt với khí thải thấp. Đến năm 2020, chính phủ ước đoán rằng than đá sẽ trở thành nguồn nhiên liệu hàng đầu tạo ra điện ở Việt Nam với sản lượng đóng góp đạt khoảng 34%.

Xu hướng này đã gây nên sự lo lắng cho Jasper Inventor, một nhà hoạt động về khí hậu và năng lượng của tổ chức môi trường Hoà bình xanh (Greenpeace). Những nhà máy nhiệt điện đốt than sản sinh ra 36% lượng khí thải gây nên sự nóng lên toàn cầu — lớn hơn nhiều so với lượng khí thải ra từ các hoạt động giao thông, chiếm khoảng 17% tổng lượng CO₂ thải ra trên khắp thế giới, theo số liệu của Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA). Inventor lo ngại rằng nếu lợi dụng quá mức vào than đá, những quốc gia như Việt Nam sẽ phạm phải một sai lầm khó, nếu không muốn nói là không thể, cứu chữa được. “Về lâu dài, chúng tôi tin rằng đây sẽ là một kế hoạch thất bại cho Việt Nam”, Inventor nói.

Nhưng những nhà lãnh đạo Việt Nam cho rằng họ không còn lựa chọn nào khác. Để duy trì mức tăng trưởng kinh tế hàng năm ở mức 8%, Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN), một công ty nhà nước, cần phải tăng gấp đôi công suất để đạt mức dự tính là 26.000 megawatts cho đến năm 2010. Tiềm năng thuỷ điện của Việt Nam đã gần như kiệt quệ, đập thuỷ điện Sơn La với công suất 2.400 megawatts đang được xây dựng là dự án quan trọng cuối cùng mang tính khả thi, ông Nguyễn Đức Long, người phát ngôn của EVN cho biết. Giá khí đốt tự nhiên, một nguồn nhiên liệu khác dùng cho máy phát điện đã tăng 15-20% trong vòng năm qua, lượng khí dự trữ trong nước quá ít và không đáp ứng được nhu cầu. Việt Nam đang lên kế hoạch xây dựng nhà máy điện hạt nhân, nhưng nhà máy đầu tiên sẽ chưa sẵn sàng hoạt động cho đến năm 2020. Trong khi đó, than đá thì sẵn có. Vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng có trữ lượng than đá vào khoảng 30 tỉ tấn — đủ để tạo ra nguồn điện trong vòng 100 năm. “Nếu chúng ta giữ được nhịp độ phát triển kinh tế và vẫn đảm bảo cho môi trường — thì tất nhiên, chúng ta sẽ chọn hướng đi đó”, ông Long nói. “Nhưng chúng ta không còn lựa chọn nào khác ngoài than.”

Đó là kết luận mà những nước đang phát triển khác đã rút ra được. Từ năm 2001 đến 2006, sản lượng than được sử dụng để tạo ra điện trên toàn thế giới tăng 30%, Trung Quốc và Ấn Độ chiếm đến hơn ¾ mức tăng này, theo Quỹ bảo vệ thiên nhiên thế giới (WWF), tổ chức chuyên theo dõi vấn đề nóng lên toàn cầu. Thái Lan và Malaysia, những quốc gia vừa chuyển qua sử dụng các nhà máy nhiệt điện khí đốt trong vài năm gần đây, giờ đã quay lại với than. Ở đây không hề thiếu những nhà đầu tư. Mặc cho sự phản đối từ các tổ chức bảo vệ môi trường, vào tháng trước Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) đã chấp nhận đầu tư cho công trình xây dựng nhà máy điện than 2.200 Megawatt Mông Dương trị giá 1 tỉ đô-la ở miền Bắc Việt Nam. Tổ chức Hoà bình xanh đã cố gắng thuyết phục ADB thay vì nhà máy đó đó hãy đầu tư vào những dự án sử dụng nguồn nhiên liệu thay thế. Nhưng những công nghệ như năng lượng gió chưa đủ phát triển để đáp ứng nhu cầu của Việt Nam, theo ông Woo Chong Um, giám đốc năng lượng cho phát triển bền vững của ADB. “Chúng tôi đang cố gắng giữ cho Việt Nam sạch ở mức có thể dưới mọi hoàn cảnh”, ông Um nói. “Nhưng trong lúc đó, Việt Nam phải tự thắp sáng cho mình.”

Các quan chức Việt Nam nói rằng họ đang cố gắng làm giảm thiểu những ảnh hưởng đến môi truờng của điện than bằng cách sử dụng công nghệ đốt than sạch và khuyến khích tiết kiệm năng lượng. EVN đã tung ra một chiến dịch hạ giá nhằm cổ vũ việc sử dụng bóng đèn huỳnh quang tiết kiệm năng lượng. Việt Nam vừa thông qua luật không khí sạch đòi hỏi các nhà máy điện than mới phải thiết lập hệ thống lọc các chất độc sulfur dioxide và khí ni-tơ. Tại Uông Bí, EVN đã lắp đặt những hệ thống lọc trên những ống khói của các máy phát điện mới — một biện pháp mà ông Đăng cho rằng đã làm giảm bớt lượng khói đen thải ra. Nhưng ngay đến cả những công nghệ tiên tiến nhất cũng không làm đi nhiều lượng khí thải CO₂. Cô lập carbon — một phương pháp được đưa ra để chống lại nóng lên toàn cầu bằng cách hút khí CO₂ và bơm xuống lòng đất — cần ít nhất một thập niên nữa mới có thể sử dụng rộng rãi. “Làm sạch than là chuyện hoang đường”, Inventor nói.

Sự nghèo đói thì không, ông Long cho biết ưu tiên hàng đầu của Việt Nam hiện nay là phát triển kinh tế — và điều đó đòi hỏi nguồn điện dồi dào để sản xuất và đáp ứng nhu cầu của giai cấp trung lưu đang được mở rộng. “Nếu chúng ta không sử dụng năng lượng than, thì chúng ta sẽ bảo vệ được môi trường nhưng cũng sẽ chuốc lấy nghèo đói”, ông Long nói. “Chúng ta phải lựa chọn.” Việt Nam đã quyết định bật sáng ánh đèn trước, và đối phó với thay đổi khí hậu sau.